Enzyme tiêu hoá là gì: đó là các chất do cơ thể tự tiết ra để cắt nhỏ thức ăn thành phần mà ruột hấp thu được. Cơ thể khoẻ mạnh tự sản xuất đủ. Việc bổ sung từ ngoài có bằng chứng vững ở một nhóm bệnh cụ thể, còn ở người bình thường thì bằng chứng vẫn còn thiếu. Bài này nói rõ cả hai phần.
Enzyme tiêu hoá là gì và cơ thể tạo ra ở đâu?
Enzyme tiêu hoá là các protein đóng vai trò xúc tác, cắt phân tử lớn trong thức ăn thành phân tử nhỏ. Không có chúng, thức ăn đi qua ruột mà cơ thể không lấy được gì. Ba nơi sản xuất chính là tuyến nước bọt, dạ dày và tuyến tuỵ.
- Tuyến nước bọt tiết amylase, bắt đầu cắt tinh bột ngay trong miệng.
- Dạ dày tiết pepsin, bắt đầu cắt đạm.
- Tuyến tuỵ tiết amylase, protease và lipase, làm phần lớn công việc ở ruột non.
Đây là quá trình cơ thể làm liên tục, không cần ai nhắc.
Amylase và protease làm gì với thức ăn?
Amylase cắt tinh bột thành đường đơn. Protease cắt đạm thành các axit amin. Hai nhóm này xử lý hai nhóm chất khác nhau, không thay thế cho nhau được. Cơm, bánh mì, khoai đi qua amylase. Thịt, cá, đậu, sữa đi qua protease.
Một ví dụ dễ hình dung: nhai kỹ một miếng cơm trắng khoảng một phút, anh chị sẽ thấy vị ngọt dần lên. Đó là amylase trong nước bọt đang cắt tinh bột thành đường. Quá trình tiêu hoá bắt đầu sớm hơn nhiều người nghĩ.
Nhóm thứ ba là lipase, xử lý chất béo. Ba nhóm này làm việc cùng lúc trong mỗi bữa ăn.
Enzyme, men tiêu hoá và men vi sinh khác nhau thế nào?
Ba cái tên này hay bị dùng lẫn nhưng là ba thứ khác nhau. Enzyme là chất xúc tác, không phải sinh vật sống. Men vi sinh là vi khuẩn sống. Còn men tiêu hoá là cách gọi dân gian, trong thực tế có thể chỉ enzyme, có thể chỉ men vi sinh, tuỳ người nói.
| Tên | Bản chất | Việc nó làm |
|---|---|---|
| Enzyme tiêu hoá | Protein xúc tác, không sống | Cắt nhỏ thức ăn ngay trong bữa |
| Men vi sinh (probiotic) | Vi khuẩn sống | Sống trong ruột, tham gia hệ vi sinh đường ruột |
| Chất xơ hoà tan (prebiotic) | Chất xơ, không sống | Là thức ăn cho vi khuẩn có lợi |
Khi đọc nhãn một sản phẩm, nhìn vào bản chất chứ đừng nhìn vào tên gọi trên bao bì.
Có đúng là càng lớn tuổi thì cơ thể càng cạn enzyme không?
Lập luận này đã bị y văn bác bỏ trực tiếp. Bài tổng quan trên tạp chí Mayo Clinic Proceedings số tháng 9 năm 2014 kết luận rằng việc sản xuất enzyme không tự nhiên giảm theo tuổi tác. Các tác giả nêu đích danh đây là lập luận được dùng để bán sản phẩm, không phải kết luận khoa học.
Chúng tôi nhắc điều này dù Abalanca có bán sản phẩm enzyme. Lý do đơn giản: một lập luận đã bị bác bỏ thì không nên dùng, kể cả khi nó bán hàng tốt.
Tuổi tác có ảnh hưởng tới tiêu hoá, nhưng qua các đường khác — tốc độ vận chuyển thức ăn chậm lại, thuốc đang dùng, tình trạng răng miệng, lượng vận động. Đó là những thứ đáng xem xét thay vì quy hết về enzyme.
Người khoẻ mạnh có cần bổ sung enzyme không?
Với người khoẻ mạnh, tuyến tuỵ sản xuất đủ enzyme cho bữa ăn thông thường. Bài tổng quan nêu trên kết luận rằng ở người lớn tuổi không có bệnh lý rõ ràng, bằng chứng ủng hộ việc bổ sung enzyme còn thiếu. Nghĩa là chưa đủ dữ liệu để khẳng định có lợi, không phải đã chứng minh là vô ích.
Khoảng cách giữa hai cách nói đó rất quan trọng, và nhiều nơi cố tình làm mờ nó đi.
Bằng chứng vững nhất về enzyme bổ sung nằm ở nhóm nào?
Nhóm có bằng chứng vững là người đã được chẩn đoán suy tuyến tuỵ ngoại tiết. Đây là tình trạng tuyến tuỵ không tiết đủ enzyme, thường gặp ở người viêm tuỵ mạn, sau phẫu thuật tuỵ, hoặc mắc xơ nang. Với nhóm này, bổ sung enzyme là điều trị y khoa, do bác sĩ chỉ định và theo dõi.
Đây cũng là chỗ cần phân biệt rõ. Một người có triệu chứng đầy bụng kéo dài cần đi khám để biết nguyên nhân, không phải tự mua enzyme về dùng.
Điều gì về enzyme đã được thử nghiệm ở người khoẻ mạnh?
Có một hướng đã được thử nghiệm và cho kết quả. Các thử nghiệm ngẫu nhiên mù đôi có đối chứng giả dược trên người trưởng thành khoẻ mạnh cho thấy uống protease vi sinh cùng bữa có đạm làm tăng nồng độ axit amin trong máu sau ăn. Kết quả tương tự ghi nhận với cả đạm whey và đạm đậu Hà Lan.
Kết luận của nhóm tác giả là protease vi sinh có thể là một cách cải thiện việc tiêu hoá đạm và mức axit amin khả dụng sau bữa ăn.
Đó là toàn bộ phạm vi những gì bằng chứng hiện có nói. Không mở rộng sang thanh lọc cơ thể, tăng miễn dịch hay các vấn đề đường ruột.
Một hướng khác có độ tin thấp hơn: người khoẻ mạnh dùng chế phẩm enzyme quanh bữa nhiều dầu mỡ báo cáo cảm giác đầy hơi và nặng bụng ít hơn. Bằng chứng ở người khoẻ mạnh cho hướng này còn hạn chế.
Enzyme tự ủ hoa quả và enzyme dạng gói khác nhau ra sao?
Hai thứ này khác nhau về bản chất dù cùng tên gọi. Nước ủ hoa quả tại nhà là sản phẩm lên men, chứa axit hữu cơ, vi sinh vật và một lượng enzyme không xác định. Chế phẩm enzyme dạng gói là enzyme được sản xuất và định lượng theo hoạt độ.
Điểm khác biệt quan trọng nhất là tính xác định. Với nước ủ tại nhà, không ai biết chính xác trong đó có bao nhiêu enzyme, loại gì, và hoạt độ còn lại bao nhiêu sau thời gian ủ.
Ngoài ra nước ủ tại nhà có rủi ro vệ sinh nếu dụng cụ và quy trình không đảm bảo.
Khi nào nên đi khám thay vì tự bổ sung?
Nên đi khám khi triệu chứng kéo dài hoặc kèm dấu hiệu bất thường, thay vì tự xử lý bằng thực phẩm bổ sung. Tiêu hoá kém kéo dài có thể là biểu hiện của nhiều tình trạng khác nhau, và việc tự dùng sản phẩm có thể làm chậm thời điểm phát hiện.
- Đầy bụng, khó tiêu kéo dài trên vài tuần
- Sụt cân mà không chủ ý
- Phân có dấu hiệu bất thường kéo dài
- Đau bụng lặp lại
Những dấu hiệu này cần bác sĩ khám trực tiếp để tìm nguyên nhân.
Enzyme I & Yul Plus của Abalanca là gì
Đây là chế phẩm enzyme dạng gói, quy cách hộp 90 gói, mỗi gói 3 g, trong thành phần có amylase và protease. Gói nhỏ nên xé dùng trực tiếp, không cần pha. Thành phần đầy đủ và hướng dẫn dùng xem tại trang sản phẩm.
Sản phẩm này là thực phẩm, dùng như một phần của chế độ ăn. Nó không nhằm thay thế việc khám bệnh khi anh chị có triệu chứng kéo dài, và cũng không nhằm thay thế thuốc.
Đọc thành phần trước khi quyết định
Trang sản phẩm Enzyme I & Yul Plus có danh sách thành phần đầy đủ, quy cách và hướng dẫn sử dụng. Anh chị đọc kỹ rồi hãy cân nhắc, đặc biệt nếu đang dùng thuốc hoặc có bệnh nền.
